TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası : 4077
Kabul Tarihi : 23/2/1995
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 8/3/1995 Sayı : 22221
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 34
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1-
Bu Kanunun amacı, (...) kamu yararına uygun olarak tüketicinin
sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı,
eğitici, zararlarını tazmin edici,çevresel tehlikelerden korunmasını
sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu
girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların
oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin
hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2-
Bu Kanun, 1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmet
piyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü
tüketici işlemini kapsar.
Tanımlar
Madde 3 –
(Değişik: 6/3/2003-4822/3 md.) Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil amaçlı
taşınmaz malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan
yazılım, ses, görüntü ve benzeri gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan mal sağlama
dışındaki her türlü faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan
amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel
kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya
mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye mal sunan gerçek veya
tüzel kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya
mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye hizmet sunan gerçek veya
tüzel kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında tüketici ile
satıcı-sağlayıcı arasında yapılan her türlü hukuki işlemi,
ı) İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere
tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya
hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını üretenler ile mal
üzerine kendi ayırt edici işaretini, ticari markasını veya unvanını
koyarak satışa sunanları,
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere tüketiciye
sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin
hammaddelerini yahut ara mallarını yurt dışından getirerek satışa
sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
k) Kredi veren: Mevzuatları gereği tüketicilere nakit kredi vermeye
yetkili olan banka, özel finans kuruluşu ve finansman şirketlerini,
l) Reklam veren: Ürettiği ya da pazarladığı malın/hizmetin
tanıtımını yaptırmak, satışını artırmak veya imajını yaratıp
güçlendirmek amacıyla hazırlattığı, içinde firmasının ya da
mal/hizmet markasının yer aldığı reklamları yayınlatan, dağıtan ya
da başka yollarla sergileyen gerçek ya da tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve ilânları reklam verenin duyduğu
ihtiyaç doğrultusunda hazırlayan ve reklam veren adına
yayınlanmasına aracılık eden ticari iletişim uzmanı gerçek ya da
tüzel kişiyi,
n) Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya ilânı hedef kitleye ulaştıran
iletişim kanallarının ya da her türlü aracın sahibi, işleticisi veya
kiralayıcısı olan gerçek veya tüzel kişiyi,
o) Teknik düzenleme: Bir ürünün ve hizmetin, ilgili idari hükümler
de dahil olmak üzere, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri,
bunlarla ilgili terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme,
etiketleme ve uygunluk değerlendirilmesi işlemleri hususlarından
biri veya birkaçını belirten ilgili Bakanlık tarafından Resmi
Gazetede yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil
olmak üzere uyulması zorunlu olan her türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan
dernek, vakıf veya bunların üst kuruluşlarını,
r) (Ek: 21/2/2007-5582/21 md.) Konut finansmanı kuruluşu: 2499
sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin ikinci fıkrasında
belirtilen kuruluşları,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve aydınlatılması
Ayıplı Mal
Madde 4-
(Değişik: 6/3/2003-4822/4 md.) Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve
kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilânlarında yer alan veya
satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik
düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen
niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından
değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya
ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren
mallar, ayıplı mal olarak kabul edilir.
Tüketici, malın teslimi tarihinden itibaren otuz gün içerisinde
ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda, bedel
iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misliyle
değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz
onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği
bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik
haklarından biri ile birlikte ayıplı malın neden olduğu ölüm ve/veya
yaralanmaya yol açan ve/veya kullanımdaki diğer mallarda zarara
neden olan hallerde imalatçı-üreticiden tazminat isteme hakkına da
sahiptir.
(Değişik üçüncü fıkra: 21/2/2007-5582/22 md.) İmalatçı-üretici,
satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci
fıkrasına veya 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren,
ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik
haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. 10/B maddesinin
dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı kuruluşunun
sorumluluğu teslim tarihinden itibaren 1 yıl süre ve kullandırdığı
kredi miktarı ile sınırlıdır. Konut finansmanı kuruluşları
tarafından 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre verilen
kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren konut finansmanı
kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu
madde kapsamında sorumlu olmaz. Ayıplı malın neden olduğu zarardan
dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde bunlar
müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun
bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu
madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı daha uzun bir
süre ile sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp
daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslimi
tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut
ve tatil amaçlı taşınmaz mallarda beş yıldır. Ayıplı malın neden
olduğu her türlü zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık
zamanaşımına tabidir. Bu talepler zarara sebep olan malın piyasaya
sürüldüğü günden başlayarak on yıl sonra ortadan kalkar. Ancak,
satılan malın ayıbı, tüketiciden satıcının ağır kusuru veya hile ile
gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı malın neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler
dışında, ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mallar hakkında
yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, imalatçı veya
satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği şekilde
"özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur.
Yalnızca ayıplı mal satılan veya bir kat ya da reyon gibi bir bölümü
sürekli olarak ayıplı mal satışına, tüketicinin bilebileceği şekilde
tahsis edilmiş yerlerde bu etiketin konulma zorunluluğu yoktur.
Malın ayıplı olduğu hususu, tüketiciye verilen fatura, fiş veya
satış belgesi üzerinde gösterilir.
Güvenli olmayan mallar, piyasaya özürlüdür etiketiyle dahi arz
edilemez. Bu ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır.
Bu
hükümler, mal satışına ilişkin her türlü tüketici işleminde de
uygulanır.
Ayıplı Hizmet
Madde 4/A-
(Ek: 6/3/2003-4822/5 md.) Sağlayıcı tarafından bildirilen reklam ve
ilânlarında veya standardında veya teknik kuralında tespit edilen
nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da
yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan
beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya
ekonomik eksiklikler içeren hizmetler, ayıplı hizmet olarak kabul
edilir.
Tüketici, hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren otuz gün
içerisinde bu ayıbı sağlayıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu
durumda, sözleşmeden dönme, hizmetin yeniden görülmesi veya ayıp
oranında bedel indirimi haklarına sahiptir. Tüketicinin sözleşmeyi
sona erdirmesi, durumun gereği olarak haklı görülemiyorsa, bedelden
indirim ile yetinilir. Tüketici, bu seçimlik haklarından biri ile
birlikte 4 üncü maddede belirtilen şartlar çerçevesinde tazminat da
isteyebilir. Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği bu talebi yerine
getirmekle yükümlüdür.
Sağlayıcı, bayi, acente ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre
kredi veren, ayıplı hizmetten ve ayıplı hizmetin neden olduğu her
türlü zarardan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik
haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Sunulan hizmetin ayıplı
olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Daha uzun bir süre için garanti verilmemiş ise, ayıp daha sonra
ortaya çıkmış olsa bile ayıplı hizmetten dolayı yapılacak talepler
hizmetin ifasından itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ayıplı
hizmetin neden olduğu her türlü zararlardan dolayı yapılacak
talepler ise üç yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak, sunulan hizmetin
ayıbı, tüketiciden sağlayıcının ağır kusuru veya hile ile
gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin
hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek edinilen hizmetler
hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin her türlü tüketici işleminde
de uygulanır.
Satıştan Kaçınma
Madde 5-
(Değişik: 6/3/2003-4822/6 md.) Üzerinde "numunedir" veya "satılık
değildir" ibaresi bulunmayan bir malın; ticarî bir kuruluşun
vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir herhangi bir yerinde
teşhir edilmesi halinde satıcı bu malların satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine bir teamül, ticarî örf veya adet yoksa, satıcı bir mal veya
hizmetin satışını o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen
miktar, sayı veya ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya
hizmetin satın alınmasına bağlı kılamaz.
Diğer mal satışı ve hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu hüküm
uygulanır.
Sözleşmedeki Haksız Şartlar
Madde 6-
(Değişik: 6/3/2003-4822/7 md.) Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle
müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu, tarafların
sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde iyi niyet kuralına aykırı
düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme
koşulları haksız şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her türlü sözleşmede yer
alan haksız şartlar tüketici için bağlayıcı değildir.
Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa ve özellikle standart
sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse,
o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden, standart sözleşme
olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli
unsurlarının veya münferit bir hükmünün müzakere edilmiş olması,
sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin uygulanmasını engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın münferiden
tartışıldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü ona aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A ve 11/A maddelerinde yazılı
olarak düzenlenmesi öngörülen tüketici sözleşmeleri en az oniki
punto ve koyu siyah harflerle düzenlenir ve sözleşmede bulunması
gereken şartlardan bir veya birkaçının bulunmaması durumunda
eksiklik sözleşmenin geçerliliğini etkilemez. Bu eksiklik satıcı
veya sağlayıcı tarafından derhal giderilir.
Bakanlık standart sözleşmelerde yer alan haksız şartların tespit
edilmesine ve bunların sözleşme metninden çıkartılmasının
sağlanmasına ilişkin usul ve esasları belirler.
Taksitle Satış
Madde 6/A-
(Ek: 6/3/2003-4822/8 md.) Taksitle satış, satım bedelinin en az iki
taksitle ödendiği ve malın veya hizmetin sözleşmenin düzenlendiği
anda teslim veya ifa edildiği satım türüdür.
Taksitle satış sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması zorunludur.
Sözleşmede bulunması gereken asgari koşullar aşağıda
gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya sağlayıcının isim, unvan, açık
adresleri ve varsa erişim bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler dahil peşin satış
fiyatı,
c) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak toplam
satış fiyatı,
d) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede
belirlenen faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme
faizi oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını
sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını
tüketiciye vermekle yükümlüdür. Sözleşmeden ayrı olarak kıymetli
evrak niteliğinde senet düzenlenecekse, bu senet, her bir taksit
ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde ve sadece nama yazılı olarak
düzenlenir. Aksi takdirde, kambiyo senedi geçersizdir.
Taksitle satışlarda; tüketici, borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeme hakkına sahiptir. Tüketici aynı zamanda, bir taksit
miktarından az olmamak şartıyla bir veya birden fazla taksit
ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da satıcı, ödenen miktara
göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, taksitlerden birinin veya birkaçının
ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını
saklı tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının veya sağlayıcının bütün
edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin birbirini
izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi ve ödenmeyen
taksit toplamının satış bedelinin en az onda biri olması halinde
kullanılabilir. Ancak satıcının veya sağlayıcının bu hakkını
kullanabilmesi için en az bir hafta süre vererek muacceliyet
uyarısında bulunması gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir şekilde değiştirilemez.
Devre Tatil
Madde 6/B -
(Ek: 6/3/2003-4822/9 md.) Devre tatil sözleşmeleri, en az üç yıl
süre için yapılan ve bu süre zarfında yıl içinde, belirli veya
belirlenebilecek ve bir haftadan az olmayacak bir dönem için bir
veya daha fazla sayıdaki taşınmazın kullanım hakkının devri ya da
devri taahhüdünü içeren ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunlu, yazılı sözleşme ya da sözleşmeler grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık
belirler.
Paket Tur
Madde 6/C-
(Ek: 6/3/2003-4822/10 md.) Paket tur sözleşmeleri; ulaştırma,
konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer turistik hizmetlerin
en az ikisinin birlikte, her şeyin dahil olduğu fiyatla satılan veya
satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten uzun bir süreyi
kapsayan veya gecelik konaklamayı içeren ve bir nüshasının
tüketiciye verilmesi zorunlu, önceden düzenlenmiş yazılı
sözleşmelerdir.
Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık belirler.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7-
(Değişik: 6/3/2003-4822/11 md.) Kampanyalı satış, gazete, radyo,
televizyon ilânı ve benzeri yollarla tüketiciye duyurularak
düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul edilmesi ve malın veya
hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi suretiyle yapılan
satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın izni ile yapılır. Bakanlık hangi tür
satışların izne tabi olacağını, ön ödeme, taksit miktarı, teslim
süresi, üretici firma garantisi, yatırılacak teminat ile kampanyalı
satışlarda uyulması gereken usul ve esasları tespit eder.
(Değişik üçüncü fıkra: 21/2/2007-5582/23 md.) İlan ve taahhüt edilen
mal veya hizmetin teslimatının veya ifasının hiç ya da gereği gibi
yapılmaması durumunda, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente,
imalatçı-üretici, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına
göre kredi veren müteselsilen sorumludur. İlan ve taahhüt edilen
konutun teslimatının hiç, gereği gibi ya da zamanında yapılmaması
durumunda, 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren
konut finansmanı kuruluşu, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente,
imalatçı-üretici, ithalatçı ile birlikte, kullandırdığı kredi
miktarı kadar müteselsilen sorumludur. Konut finansmanı kuruluşları
tarafından 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre verilen
kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren konut finansmanı
kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu
madde kapsamında sorumlu olmaz.
Tüketici kampanyadan ayrılmaya karar verdikten sonra kampanyayı
düzenleyen, mal veya hizmetin tüketiciye teslim tarihini geçmemek
şartıyla tüketicinin o ana kadar ödediği tüm bedeli ödemekle
yükümlüdür.
Kampanyayı düzenleyen, kampanyalı satışlarda düzenlenecek yazılı
sözleşmede, 6/A maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen bilgilere ek
olarak "kampanya bitiş tarihi" ve "mal veya hizmetin teslim veya
yerine getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de içeren
sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, ön ödeme tutarı, mal veya
hizmetin satış bedelinin yüzde kırkından fazla olamaz.
Kampanyalı satışlarda malın teslim ya da hizmetin ifa süresi on iki
ayı aşamaz. Konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar için bu süre otuz
aydır.
Tüketicinin ödemeye ilişkin tüm edimlerini yerine getirmesi
durumunda, malın teslimi ya da hizmetin ifası, ödemenin bitimini
takiben en geç bir ay içinde yapılmak zorundadır.
Kampanyalı taksitle satışlarda 6/A maddesi hükümleri de uygulanır.
Kapıdan Satışlar
Madde 8-
(Değişik: 6/3/2003-4822/12 md.) Kapıdan satış; işyeri, fuar, panayır
gibi satış mekanları dışında yapılan satımlardır.
Bakanlık, kapıdan satış yapacaklarda aranılacak nitelikleri, bu
Kanuna tabi olan ve olmayan kapıdan satışları ve kapıdan satışlara
ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirler.
Bu tür satışlarda; tüketici, teslim aldığı tarihten itibaren yedi
gün içinde malı kabul etmekte veya hiçbir gerekçe göstermeden ve
hiçbir yükümlülük altına girmeden reddetmekte serbesttir.
Hizmetlerin satımında ise bu süre, sözleşmenin imzalandığı tarihten
itibaren başlar. Bu süre dolmadan satıcı veya sağlayıcı, kapıdan
satış işlemine konu mal veya hizmet karşılığında tüketiciden
herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya borç altına sokan
herhangi bir belge vermesini isteyemez. Satıcı, cayma bildirimi
kendisine ulaştığı andan itibaren yirmi gün içerisinde malı geri
almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik
ve bozulmalarından sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda 6/A maddesi, kampanyalı kapıdan
satışlarda 7 nci madde hükümleri ayrıca uygulanır.
Kapıdan Satışlarda Satıcının ve Sağlayıcının Yükümlülüğü
Madde 9-
(Değişik: 6/3/2003-4822/13 md.) Kapıdan satış sözleşmelerinde,
sözleşmede bulunması gereken diğer unsurlara ilave olarak mal veya
hizmetin nitelik ve niceliğine ilişkin açıklayıcı bilgiler, cayma
bildiriminin yapılacağı açık adres ve en az on altı punto ve koyu
siyah harflerle yazılmış aşağıdaki ibare yer almak zorundadır:
Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve
hiçbir gerekçe göstermeksizin teslim aldığı veya sözleşmenin
imzalandığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde malı veya hizmeti
reddederek sözleşmeden cayma hakkının var olduğunu ve cayma
bildiriminin satıcı/sağlayıcıya ulaşması tarihinden itibaren malı
geri almayı taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip olduğu haklarının da yazılı bulunduğu sözleşmeyi
imzalar ve kendi el yazısı ile tarihini yazar. Satıcı veya
sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlamak ve
taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye
vermekle yükümlüdür.
Bu madde hükümlerine göre düzenlenmiş bir sözleşmenin ve malın
tüketiciye teslim edildiğini ispat satıcıya veya sağlayıcıya aittir.
Aksi takdirde, tüketici cayma hakkını kullanmak için yedi günlük
süre ile bağlı değildir.
Mesafeli Sözleşmeler
Madde 9/A-
(Ek: 6/3/2003-4822/14 md.) Mesafeli sözleşmeler; yazılı, görsel,
telefon ve elektronik ortamda veya diğer iletişim araçları
kullanılarak ve tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin yapılan ve
malın veya hizmetin tüketiciye anında veya sonradan teslimi veya
ifası kararlaştırılan sözleşmelerdir.
Mesafeli satış sözleşmesinin akdinden önce, ayrıntıları Bakanlıkça
çıkarılacak tebliğle belirlenecek bilgilerin tüketiciye verilmesi
zorunludur. Tüketici, bu bilgileri edindiğini yazılı olarak teyit
etmedikçe sözleşme akdedilemez. Elektronik ortamda yapılan
sözleşmelerde teyid işlemi, yine elektronik ortamda yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı andan
itibaren otuz gün içerisinde edimini yerine getirir. Bu süre,
tüketiciye daha önceden yazılı olarak bildirilmek koşuluyla en fazla
on gün uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda tüketiciye teslim edilen
gayri maddî malların veya sunulan hizmetlerin teslimatının ayıpsız
olarak yapıldığını ispatla yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince sözleşmeye konu olan mal veya hizmet
karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasının
veya borç altına sokan herhangi bir belge vermesinin
istenemeyeceğine ilişkin hükümler dışında kapıdan satışlara ilişkin
hükümler mesafeli sözleşmelere de uygulanır.
Satıcı veya sağlayıcı cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten
itibaren on gün içinde almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve
tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı borç altına sokan her türlü
belgeyi iade etmek ve yirmi gün içerisinde de malı geri almakla
yükümlüdür.
Tüketici Kredisi
Madde 10-
(Değişik: 6/3/2003-4822/15 md.) Tüketici kredisi, tüketicilerin bir
mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi verenden nakit olarak
aldıkları kredidir. Tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı olarak
yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi
şartları, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine
değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer
masrafların ayrı ayrı belirtildiği ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek
üzere gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin
şartlar,
ı) Kredinin yabancı para birimi cinsinden
kullandırılması durumunda, geri ödemeye ilişkin taksitlerin ve
toplam kredi tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun
dikkate alınacağına ilişkin şartlar,
Yer alır.
Kredi veren, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde
kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu
hak; ancak kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda
ve tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde
düşmesi halinde kullanılabilir. Ancak kredi verenin bu hakkını
kullanabilmesi için en az bir hafta süre vererek muacceliyet
uyarısında bulunması gerekir. Tüketici kredisinin teminatı olarak
şahsi teminat verildiği hallerde, kredi veren, asıl borçluya
başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.
Tüketici, kredi verene borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok
taksit ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da kredi veren,
ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon indirimini yapmakla
yükümlüdür. Bakanlık ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon
indiriminin ne oranda yapılacağının usul ve esaslarını belirler.
Kredi verenin, tüketici kredisini, belirli marka bir mal veya hizmet
satın alınması ya da belirli bir satıcı veya sağlayıcı ile yapılacak
satış sözleşmesi şartı ile vermesi durumunda satılan malın veya
hizmetin hiç ya da zamanında teslim veya ifa edilmemesi halinde
kredi veren tüketiciye karşı satıcı veya sağlayıcı ile birlikte
müteselsilen sorumlu olur.
Kredi verenin ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da krediyi
kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat altına alması yasaktır.
Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak alınacak olursa,
tüketici bu kıymetli evrakı kredi verenden geri istemek hakkına
sahiptir. Ayrıca, kredi veren kıymetli evrakın ciro edilmesi
sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
Kredi Kartları
Madde 10/A-
(Ek: 6/3/2003-4822/16 md.) Kredi kartı ile mal veya hizmet alımı
sonucu nakdi krediye dönüşen veya kredi kartı ile nakit çekim
suretiyle kullanılan krediler de 10 uncu madde hükümlerine tabidir.
Ancak, bu tür krediler hakkında 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının
(a), (b), (h) ve (ı) bentleri ile dördüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Kredi veren tarafından tüketiciye gönderilen dönemsel hesap
özetleri, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (d) bendinde öngörülen
ödeme planı hükmündedir. Dönemsel hesap özetinde yer alan asgari
ödeme tutarının vadesinde ödenmemesi halinde; tüketici, 10 uncu
maddenin (f) bendinde yer alan gecikme faizi dışında herhangi bir
isim altında yükümlülük altına sokulamaz.
Kredi veren faiz artırımını otuz gün önceden tüketiciye bildirmek
zorundadır. Kredi veren tarafından artırılan faiz oranı geriye dönük
olarak uygulanamaz. Tüketici bildirim tarihinden itibaren en geç
altmış gün içinde tüm borcu ödeyip kredi kullanmaya son verdiği
takdirde faiz artışından etkilenmez.
Mal veya hizmetin kredi kartı ile satın alındığı durumlarda, satıcı
veya sağlayıcı, tüketiciden komisyon veya benzeri bir isim altında
ilave ödemede bulunmasını isteyemez.
Konut Finansmanı Sözleşmeleri
Madde 10/B –
(Ek: 21/2/2007-5582/24 md.) Konut finansmanı kuruluşları
tüketicilere sözleşme öncesinde kredi veya finansal kiralama
işlemleri ile ilgili genel bilgiler vermek ve tüketiciye teklif
ettikleri kredi veya finansal kiralama sözleşmesinin koşullarını
içeren Sözleşme Öncesi Bilgi Formu vermek zorundadır. Tüketici
teklifi kabul edip etmemekte serbesttir.
Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilecek genel bilgilerin
kapsamı ve Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun standartları ilgili
birliklerin görüşü alınmak suretiyle Bakanlık tarafından belirlenir.
Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun tüketiciye verilmesini takip eden bir
iş günü geçmeden imzalanan sözleşme geçersizdir.
Konut finansmanı sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması ve bu
sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar
arasında akdedilen sözleşmede öngörülen şartlar, sözleşme süresi
içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Borçlunun temerrüde düşmesi halinde konut finansmanı kuruluşu
borçluya temerrüt tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde iadeli
taahhütlü posta yoluyla bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
Konut finansmanı kuruluşu, geri ödemelerin yapılmaması halinde kalan
borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak
ancak tüketicinin birbirini izleyen en az iki ödemede temerrüde
düşmesi halinde kullanılabilir. Konut finansmanı kuruluşunun bu
hakkını kullanabilmesi için en az bir ay süre vererek muacceliyet
uyarısında bulunması gerekir.
Finansal kiralama işlemlerinde, tüketicinin muacceliyet uyarısında
verilen sürenin sona ermesini takiben, konut finansmanı kuruluşu
kalan borcun tamamını ifa etme hakkını kullanmak üzere finansal
kiralama sözleşmesini feshettiği takdirde, konutu derhal satışa
çıkarmakla yükümlüdür. Konut finansmanı kuruluşu satış öncesinde
konut için 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 22 nci maddesinin
birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya
kurumlara kıymet takdiri yaptırtır. Takdir edilen kıymet, satıştan
en az on iş günü önce tüketiciye bildirilir. Konut finansmanı
kuruluşu takdir edilen kıymeti dikkate alarak basiretli bir tacir
gibi davranmak suretiyle konutun satışını gerçekleştirir. Tüketici,
konut finansmanı kuruluşunun zararının konutun satışından elde
edilen bedeli aşan kısmından sorumludur. Konutun satışından elde
edilen bedelin kalan borcu aşması halinde aşan kısım tüketiciye
ödenir. Konut finansmanına yönelik finansal kiralama işlemlerinde
3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununun 7, 25 ve 31 inci maddeleri
uygulanmaz.
Konutun satışının gerçekleştirilmesi ve elde edilen bedelin kalan
borcu aşan kısmının tüketiciye ödenmesini takiben tüketici veya
zilyedliğin devredilmiş olması halinde zilyedliği elinde bulunduran
üçüncü şahıslar konutu tahliye etme yükümlülüğü altındadır. Konutun
tahliye edilmemesi halinde konut sahibi 2004 sayılı İcra ve İflâs
Kanununun 26 ncı ve 27 nci maddeleri uyarınca tüketici veya
zilyedliğin devredilmiş olması halinde zilyedliği elinde bulunduran
üçüncü şahıslar aleyhine icra yoluna başvurabilir.
Kullanılan finansmanın teminatı olarak şahsi teminat verildiği
hallerde, konut finansmanı kuruluşu asıl borçluya ve diğer
teminatlara başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci
fıkrasında tanımlı konut finansmanından kaynaklanan işlemlerde kredi
veren konut finansmanı kuruluşu, krediyi belirli bir konutun satın
alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak satış sözleşmesi
şartı ile vermesi durumunda, konutun hiç ya da zamanında teslim
edilmemesi halinde kredi veren satıcı ile birlikte, tüketiciye
karşı, kullandırılan kredi miktarı kadar müteselsilen sorumlu olur.
Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilen kredilerin ipotek
finansmanı kuruluşlarına, konut finansmanı fonlarına veya ipotek
teminatlı menkul kıymet teminat havuzlarına devrolması halinde dahi,
kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder.
Krediyi devralan kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz.
Konut finansmanı kuruluşunun ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması
ya da kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat altına alması
yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak alınacak
olursa, tüketici bu kıymetli evrakı konut finansmanı kuruluşundan
geri isteme hakkına sahiptir. Ayrıca, konut finansmanı kuruluşu
kıymetli evrakın başkasına devri sebebiyle tüketicinin uğradığı
zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
Kredilerde geri ödeme tutarlarının, finansal kiralama işlemlerinde
ise kira bedellerinin anaparayı aşan kısmı bu madde kapsamında faiz
olarak kabul edilir.
Sözleşmede belirtilmek suretiyle konut finansmanına yönelik
kredilerde ve finansal kiralama işlemlerinde faiz oranı sabit,
değişken veya aynı kredi için her iki yöntem esas alınmak suretiyle
belirlenebilir. Oranın sabit olarak belirlenmesi halinde sözleşmede
başlangıçta belirlenen oran her iki tarafın ortak rızası dışında
değiştirilemez. Oranın değişken olarak belirlenmesi halinde ise,
başlangıçta sözleşmede belirlenen oran, dönemsel geri ödeme tutarı
yine başlangıçta sözleşmede belirlenecek olan azami dönemsel geri
ödeme tutarını aşmamak koşuluyla ve yine sözleşmede belirlenecek
yurt içinde veya yurt dışında genel kabul görmüş ve yaygın olarak
kullanılan bir endeks baz alınarak değiştirilebilir. Oranların
değişken olarak belirlenmesi halinde bu yöntemin muhtemel etkileri
konusunda tüketicilerin bilgilendirilmesi şarttır. Bu amaçlarla
kullanılabilecek referans faizler ve endeksler Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası, tüketicilerin bilgilendirilme yöntemlerine ilişkin
usûl ve esaslar ise Bakanlık tarafından belirlenir.
Tüketici, konut finansmanı kuruluşuna borçlandığı toplam miktarı
önceden ödeyebileceği gibi aynı zamanda bir ya da birden çok ödemeyi
vadesinden önce yapabilir. Her iki durumda da konut finansmanı
kuruluşu, vadesinden önce ödenen taksitler için gerekli faiz
indirimini yapmakla yükümlüdür. Ödenen miktara göre gerekli faiz
indiriminin ve kredinin tüketiciye yıllık maliyet oranının
hesaplanmasında Bakanlık tarafından çıkartılan ilgili yönetmelik
hükümleri uygulanır.
Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi halinde, sözleşmede yer
verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla ödemenin vadesinden önce
yapılması durumunda konut finansmanı kuruluşu tarafından tüketiciden
erken ödeme ücreti talep edilebilir. Erken ödeme ücreti gerekli faiz
indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici tarafından konut
finansmanı kuruluşuna erken ödenen tutarın yüzde ikisini geçemez.
Oranların değişken olarak belirlenmesi halinde tüketiciden erken
ödeme ücreti talep edilemez.
Konut finansmanı sözleşmelerinde asgari olarak aşağıdaki unsurlara
yer verilmesi zorunludur:
a) Konut kredisi sözleşmeleri için kredi tutarı, finansal kiralama
sözleşmeleri için toplam kira bedeli,
b) Kredi sözleşmeleri için üzerine ipotek tesis edilen konuta,
finansal kiralama sözleşmeleri için finansal kiralamaya konu olan
konuta ilişkin bilgiler,
c) Yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı (değişken faizli
sözleşmelerde yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı başlangıç ve
azami faiz oranı için ayrı ayrı hesaplanır),
d) Toplam borç tutarının anapara, faiz ve diğer giderler itibarıyla
dağılımı (değişken faizli sözleşmelerde başlangıç faiz oranı veya
kira bedeli ve azami faiz oranı veya kira bedeli esas alınarak
hesaplanacak toplam borç tutarları),
e) Değişken faizli sözleşmelerde baz alınan endeks ve faiz
oranındaki veya kira bedellerindeki değişmenin hesaplanma yöntemi,
f) İlk yıl için dönemsel olarak, kalan yıllar için yıllık olarak
hazırlanan, ödenen anapara, ödenen faiz, diğer giderler, kalan
anapara, ilgili dönemler için geri ödeme veya kira bedellerinin yer
aldığı ödeme planı (Değişken faizli sözleşmelerde, başlangıç ve
azami faiz oranları kullanılarak iki ayrı ödeme planı oluşturulur.),
g) Geri ödeme veya kira ödeme sayısı, ödeme tarihleri, belirlenen
ödeme tarihinin resmi tatile gelmesi durumunda ödemelerin ne zaman
yapılacağı, ilk ve son ödeme tarihleri,
h) İstenecek teminatlar,
i) Ödemelerde temerrüde düşülmesi halinde, kredi sözleşmeleri için
akdi faiz oranının (değişken faizli sözleşmelerde cari faiz
oranının) yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
finansal kiralama sözleşmeleri için uygulanacak gecikme faiz oranı,
j) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
k) Kredi geri ödemelerinin veya kira ödemelerinin vadesinden önce
yapılmasına ilişkin şartlar ve sabit faizli sözleşmelerde erken
ödeme ücreti öngörülmekte ise hesaplanmasına ilişkin esaslar,
l) Kredinin veya kira bedellerinin yabancı para birimi cinsinden
belirlenmesi durumunda, kira ve geri ödeme tutarları ile toplam borç
tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun dikkate alınacağına
ilişkin şartlar,
m) Sözleşmeye konu olan konutta kıymet takdiri yapılmasını
gerektirebilecek haller ve kıymet takdirinin kimler tarafından
yapılabileceği,
n) Varsa sözleşmeye konu olan konuta ilişkin sigorta bilgileri.
Tüketiciye gönderilecek dönemsel ödeme dekontlarında ödemelerin
onbeşinci fıkranın (d) bendinde yer aldığı şekliyle dağılımına ve
kalan borç miktarına yer verilir.
Bu maddenin uygulanmasında, konut yapı kooperatiflerinin gerçek kişi
ortakları tüketici kabul edilir.
Süreli Yayınlar
Madde 11-
(Değişik: 6/3/2003-4822/17 md.) Süreli yayın kuruluşlarınca
düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon,
iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri yollarla süreli yayın
dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin verilmesinin taahhüt
edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak,
poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi
süreli yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında
hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı
yapılamaz.
Bu amaçla kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya süresi
altmış günü geçemez.
Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün tüketici
tarafından karşılanması istenemez.
Süreli yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve ilânlarında,
kampanya konusu mal veya hizmetin Türkiye genelinde teslim ve ifa
tarihlerine ilişkin programını ilân etmek ve kampanya konusu mal
veya hizmetin teslim ve ifasını, kampanyanın bitiminden itibaren
otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır.
Kampanya süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün olarak
verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı
nedeniyle artırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet taahhüdü ve
dağıtımı bölünerek yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin
ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya konusu
haline getirilemez. Bu Kanunun uygulamasında, ikinci ürün olarak
verilmesi taahhüt edilen her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler
bağımsız bir kampanya olarak kabul edilir.
Süreli yayın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen, ancak süreli
yayınla doğrudan veya dolaylı irtibatlandırılan kampanyalar da bu
hükümlere tabidir.
Abonelik Sözleşmeleri
Madde 11/A-
(Ek: 6/3/2003-4822/18 md.) Her türlü abonelik sözleşmelerine taraf
olan tüketiciler, isteklerini satıcıya yazılı olarak bildirmek
kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son verebilirler.
Satıcı tüketicinin aboneliğe son verme isteğini, yazılı bildirimin
kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yerine
getirmekle yükümlüdür.
Süreli yayın aboneliğine son verme isteği ise; yazılı bildirimin
satıcıya ulaştığı tarihten itibaren günlük yayınlarda onbeş gün,
haftalık yayınlarda bir ay, aylık yayınlarda üç ay sonra yürürlüğe
girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden sonraki ilk
yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
Fiyat Etiketi
Madde 12-
(Değişik: 6/3/2003-4822/19 md.)
Perakende satışa arz edilen malların veya ambalajlarının yahut
kaplarının üzerine kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o
malla ilgili tüm vergiler dahil fiyat, üretim yeri ve ayırıcı
özelliklerini içeren etiket konulması, etiket konulması mümkün
olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan listelerin görülebilecek
şekilde uygun yerlere asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de birinci
fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Etiket, fiyat ve tarife listelerinde belirtilen fiyat ile kasa
fiyatı arasında fark olması durumunda tüketici lehine olan fiyat
üzerinden satış yapılır.
Fiyatı; Bakanlar Kurulu, kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu
niteliğinde meslek kuruluşları tarafından belirlenen mal veya
hizmetlerin, belirlenen bu fiyatın üzerinde bir fiyatla satışa
sunulması yasaktır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve
esaslarını bir yönetmelikle düzenler. Bakanlık ve belediyeler, bu
madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri
yürütmekle ayrı ayrı görevlidirler.
Garanti Belgesi
Madde 13-
(Değişik: 6/3/2003-4822/20 md.) İmalatçı veya ithalatçılar ithal
ettikleri veya ürettikleri sanayi malları için Bakanlıkça onaylı
garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Mala ilişkin faturanın tarih
ve sayısını içeren garanti belgesinin tekemmül ettirilerek
tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcı, bayi veya acenteye aittir.
Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari iki
yıldır. Ancak, özelliği nedeniyle bazı malların garanti şartları,
Bakanlıkça başka bir ölçü birimi ile belirlenebilir.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi
içerisinde arızalanması halinde malı işçilik masrafı, değiştirilen
parça bedeli ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep
etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Tüketici onarım hakkını kullanmışsa, garanti süresi içerisinde sık
arızalanması nedeniyle maldan yararlanamamanın süreklilik arz etmesi
veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin
mümkün bulunmadığının anlaşılması hallerinde, 4 üncü maddede yer
alan diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı bu talebi
reddedemez. Tüketicinin bu talebinin yerine getirilmemesi durumunda
satıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici ve ithalatçı müteselsilen
sorumludur.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yer alan hususlara aykırı
kullanmasından kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri
kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile satılmak
zorunda bulunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri için gereken
azami süreleri Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit
ve ilânla görevlidir.
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Madde 14-
(Değişik: 6/3/2003-4822/21 md.) Yurt içinde üretilen veya ithal
edilen sanayi mallarının tanıtım, kullanım, bakım ve basit onarımına
ilişkin Türkçe kılavuzla ve gerektiğinde uluslararası sembol ve
işaretleri kapsayan etiketle satılması zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve kullanım
kılavuzu ve etiket ile satılmak zorunda bulunduğunu ve bunlarda
bulunması gereken asgari unsurları Türk Standartları Enstitüsünün
görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Satış Sonrası Hizmetler
Madde 15-
(Değişik: 6/3/2003-4822/22 md.) İmalatçı veya ithalatçılar,
sattıkları, ürettikleri veya ithal ettikleri sanayi malları için o
malın Bakanlıkça tespit ve ilân edilen kullanım ömrü süresince,
yeterli teknik personel ve yedek parça stoku bulundurmak suretiyle
bakım ve onarım hizmetlerini sunmak zorundadırlar.
İmalatçı veya ithalatçıların bulundurmaları gereken yedek parça stok
miktarı Bakanlıkça belirlenir.
İthalatçının herhangi bir şekilde ticari faaliyetinin sona ermesi
halinde, kullanım ömrü süresince bakım ve onarım hizmetlerini, o
malın yeni ithalatçısı sunmak zorundadır.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının zorunlu
olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine dair usul ve
esasları Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve
ilânla görevlidir.
Garanti belgesiyle satılmak zorunda olan bir sanayi malının garanti
süresi sonrasında arızalanması durumunda, o malın Bakanlıkça
belirlenen azami tamir süresi içerisinde onarımı zorunludur.
Ticari Reklamlar ve İlanlar
Madde 16-
(Değişik: 6/3/2003-4822/23 md.) Ticari reklam ve ilânların
kanunlara, Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu
düzenine, kişilik haklarına uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini
tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici,
kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve özürlüleri
istismar edici reklam ve ilânlar ve örtülü reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal ve
hizmetlerin karşılaştırmalı reklamları yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya ilânda yer alan somut iddiaları
ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu madde
hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
Reklam Kurulu
Madde 17-
(Değişik: 6/3/2003-4822/24 md.) Ticari reklam ve ilânlarda uyulması
gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde ticari reklam
ve ilânları incelemek ve inceleme sonucuna göre, 16 ncı madde
hükümlerine aykırı reklam ve ilânları üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme ve/veya
para cezası verme hususlarında görevli bir Reklam Kurulu
oluşturulur. Reklam Kurulu kararları Bakanlıkça uygulanır.
Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilânlarda uyulması gereken ilkeleri
belirlemede; ülke koşullarının yanı sıra, reklamcılık alanında
evrensel kabul görmüş tanım ve kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından
yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça ilgili Genel Müdür Yardımcıları arasından
görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari görevlerde çalışan
hakimler arasından görevlendirilecek bir
üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca görevlendirilecek reklam
konusunda uzman bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman üniversite
öğretim elemanları arasından seçeceği bir
üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyinin görevlendireceği doktor
bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat bir
üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin değişik sektörlerden
görevlendireceği dört üye,
h) Türkiye’deki tüm gazeteciler derneklerinin kendi aralarından
seçeceği bir
üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının seçeceği
bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü temsilcileri
arasından seçeceği veya üst örgütlerinin görevlendireceği bir
üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun görevlendireceği
bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden bir
üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir
üye,
o) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden bir
üye,
p) İşçi sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
r) Memur sendikaları konfederasyonlarından bir
üye,
s) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali
Müşavirler Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
t) Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir Belediyelerinin kendi
aralarından seçeceği bir üye,
u) Türk Eczacılar Birliğinden bir üye,
v) Türk Diş Hekimleri Birliğinden bir üye,
y) (Ek: 27/5/2004-5179/34 md.) Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ve
Sağlık Bakanlığından ikişer üye,
Olmak üzere yirmibeş üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden
görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir sebeple
boşaldığı takdirde boşalan yerlere üçüncü fıkra esasları dahilinde
bir ay içerisinde görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine
toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az ondört üyenin hazır bulunması ile toplanır
ve toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar
verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak görev
yapmak üzere özel ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu
komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği kamu personeli, ilgili
kamu kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu görevlisi
olanlara verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul
üyelerine ödenecek huzur ücreti Maliye Bakanlığının uygun görüşü
alınarak Bakanlıkça
belirlenir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine getirilir.
Reklam Kurulu kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi,
aydınlatılması ve ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla Reklam
Kurulu Başkanlığınca açıklanır.
Reklam Kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları ile
sekretarya hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Bakanlık
tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Madde 18-
(Değişik: 6/3/2003-4822/25 md.) Tüketicinin kullanımına sunulan mal
ve hizmetlerin kişi beden ve ruh sağlığı ile çevreye zararlı veya
tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malların emniyetle
kullanılabilmesi için üzerine veya ekli kullanım kılavuzlarına, bu
durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça görülecek ve
okunacak şekilde konulur veya yazılır.
Bakanlık, hangi mal veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve uyarıları
taşıması gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların şeklini ve yerini
ilgili bakanlık ve diğer kuruluşlarla birlikte tespit ve ilânla
görevlidir.
Mal
ve Hizmet Denetimi
Madde 19-
(Değişik: 6/3/2003-4822/26 md.) Tüketiciye sunulan mal ve hizmetler;
ilgili bakanlıklar tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak mecburi
uygulamaya konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması zorunlu
olan teknik düzenlemeye uygun olmalıdır.
İlgili bakanlıklar, bu esaslara göre denetim yapmak
veya yaptırmakla görevlidir. Mal ve hizmet denetimine ilişkin usul
ve esaslar her bir ilgili bakanlıkça ayrı ayrı tespit ve ilân
edilir.
Tüketicinin Eğitilmesi
Madde 20-
(Değişik birinci: 6/3/2003-4822/27 md.) Tüketicinin eğitilmesi
konusunda örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programlarına,
Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi için radyo ve
televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar,
Tüketici Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tespit ve ilân olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici Konseyi
Madde 21–
(Değişik: 6/3/2003-4822/28 md.) Tüketicinin sorunlarının,
ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli
tedbirleri araştırmak, sorunların evrensel tüketici hakları
doğrultusunda çözülmesi için alınacak tedbirlerle, bu Kanunun
uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri, ilgili mercilerce
öncelikle ele alınmak üzere iletmek amacıyla, Bakanlığın
koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
(Değişik: 6/3/2003-4822/28 md.) Tüketici Konseyi, Bakanın veya
görevlendireceği bir Bakanlık görevlisinin başkanlığında, Adalet,
İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve
Köyişleri, Sanayi ve Ticaret, Turizm ve Çevre bakanlıkları ile
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dış
Ticaret Müsteşarlığı, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı, Devlet
İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü
Başkanlığı, Rekabet Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumu, Telekomünikasyon Kurumu, Türk
Akreditasyon Kurumu, Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri
Başkanlığı, büyük şehir belediyeleri, il belediyelerini temsilen
Türk Belediyeler Birliği, işçi sendikaları konfederasyonları, memur
sendikaları konfederasyonları,Türkiye İşveren Sendikaları
Konfederasyonu, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, Yükseköğretim
Kurulu, Türkiye Barolar Birliği, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği, Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Türk Eczacılar Birliği, Türk
Tabipleri Birliği, Türk Dişhekimleri Birliği, Türk Veteriner
Hekimleri Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu,
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Bankalar Birliği,
Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği, Türkiye Otelciler Birliği,
Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tüketim Kooperatifleri Merkez
Birliği, Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve tüketici örgütleri
temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların temsilcilerinin
sayı ve nitelikleri ile Tüketici Konseyine katılabilmek için
tüketici örgütlerinin sahip olmaları gereken asgari üye sayısı ve bu
örgütlerin Tüketici Konseyine gönderecekleri temsilci sayısı
Bakanlıkça belirlenir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarından gelen
temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde Tüketici Konseyinin toplam üye
sayısının %50'sinden fazla olamaz.Tüketici Konseyi yılda en az bir
kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar
Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Madde 22-
(Değişik: 6/3/2003-4822/29 md.) Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde,
bu Kanunun uygulamasından doğan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla
en az bir tüketici sorunları hakem heyeti oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir
memur tarafından yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti;
belediye başkanının konunun uzmanı belediye personeli arasından
görevlendireceği bir üye, baronun mensupları arasından
görevlendireceği bir üye, ticaret ve sanayi odası ile esnaf ve
sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici
örgütlerinin
seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil beş üyeden oluşur.
Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı ayrı kurulduğu yerlerde ticaret
odası ile esnaf ve sanatkar odalarının görevlendireceği üye,
uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan kişinin tacir veya esnaf ve
sanatkar olup olmamasına göre ilgili odaca görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici
sorunları hakem heyetinin başkanlığı en büyük mülki amir ya da
görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür. Tüketici örgütü
olmayan yerlerde tüketiciler, tüketim kooperatifleri tarafından
temsil edilir. Tüketici sorunları hakem heyetinin oluşumunun
sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler, belediye meclislerince
re’sen doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinde heyetin çalışmalarına ve
kararlarına esas olacak dosyaları hazırlamak ve uyuşmazlığa ilişkin
raporu sunmak üzere en az bir raportör görevlendirilir.
Değeri beşyüz milyon liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda
tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu
uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar tarafları bağlar. Bu
kararlar İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesi
hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar bu kararlara
karşı onbeş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilirler.
İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını
durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hakim, tüketici sorunları
hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir.
Tüketici sorunları hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz
üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir.
Değeri beşyüz milyon lira ve üstündeki uyuşmazlıklarda tüketici
sorunları hakem heyetlerinin verecekleri kararlar, tüketici
mahkemelerinde delil olarak ileri sürülebilir. Kararların bağlayıcı
veya delil olacağına ilişkin parasal sınırlar her yılın Ekim ayı
sonunda Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları
Endeksinde meydana gelen yıllık ortalama fiyat artışı oranında
artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde Resmi Gazetede
ilân edilir.
3
25
inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlar dışındaki tüm
uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev ve
yetkileri kapsamındadır.
Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri Başkan ve üyeleri ile
raportörlere verilen huzur hakkı veya huzur ücretinin ödenmesine
ilişkin esas ve usuller, bir ayda ödenecek tutar 2000 gösterge
rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarı
geçmemek üzere Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça
belirlenir.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve
esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikte
düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Yargılamaya ve Cezaya İlişkin Hükümler
Tüketici Mahkemeleri
Madde 23-
(Değişik: 6/3/2003-4822/30 md.) Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili
olarak çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde
bakılır. Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve Savcılar
Yüksek Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri ve
Bakanlıkça açılacak davalar her türlü resim ve harçtan muaftır.
Tüketici örgütlerince açılacak davalarda bilirkişi ücretleri, 29
uncu maddeye göre kaydedilen bütçede öngörülen ödenekten Bakanlıkça
karşılanır. Davanın, davalı aleyhine sonuçlanması durumunda,
bilirkişi ücreti 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak 29 uncu
maddede düzenlenen esaslara göre bütçeye gelir kaydedilir.
Tüketici mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre yürütülür.
Tüketici davaları tüketicinin ikametgahı mahkemesinde de açılabilir.
Bakanlık ve tüketici örgütleri münferit tüketici sorunu olmayan ve
genel olarak tüketicileri ilgilendiren hallerde bu Kanunun ihlali
nedeniyle kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılması amacıyla
tüketici mahkemelerinde dava açabilirler.
Gerekli hallerde tüketici mahkemeleri ihlalin tedbiren
durdurulmasına karar verebilir. Tüketici Mahkemesince uygun görülen
tedbir kararları, masrafı daha sonra haksız çıkan taraftan alınmak
ve 29 uncu maddede düzenlenen esaslara göre bütçeye gelir
kaydedilmek üzere, ülke düzeyinde yayınlanan gazetelerden birinde
Basın İlan Kurumunca ve ayrıca varsa davanın açıldığı yerde
yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilân edilir.
4
--------------------
3
5/12/2006 tarihli ve 26367 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sanayi
ve Ticaret Bakanlığı’nın TRKGM-2006/5 sayılı Tebliğine göre tüketici
sorunları hakem heyetlerinin kararlarının bağlayıcı olacağına
ilişkin üst veya tüketici mahkemelerinde delil olacağına ilişkin alt
parasal sınır, 1/1/2007 tarihinden geçerli olmak üzere 792,12 YTL
olarak tespit edilmiştir.
4
Bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan “kaydedilen özel ödenekten”
ibaresi, “bütçede öngörülen ödenekten” olarak; ikinci ve beşinci
fıkralarında yer alan “bütçeye özel gelir” ibareleri,”bütçeye
gelir”olarak,14/7/2004 tarihli ve 5217 sayılı Kanunun 7 nci
maddesiyle 1/1/2005 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve
metne işlenmiştir.
Kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılmasına yönelik Tüketici
Mahkemesi kararları ise masrafı davalıdan alınmak üzere aynı
yöntemle derhal ilân edilir.
Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
Madde 24-
(Değişik: 6/3/2003-4822/31 md.) Satışa sunulan bir seri malın ayıplı
olması durumunda Bakanlık, tüketiciler veya tüketici örgütleri,
ayıplı seri malın üretiminin ve satışının durdurulması ve satış
amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması için dava açabilir.
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun mahkeme kararı ile
tespit edilmesi halinde, malın satışı geçici olarak durdurulur.
Mahkeme kararının tebliğ tarihinden itibaren en geç üç ay içinde
malın ayıbının ortadan kaldırılması için üretici-imalatçı ve/veya
ithalatçı firma uyarılır. Malın ayıbının ortadan kalkmasının
imkânsız olması halinde mal, üretici-imalatçı ve/veya ithalatçı
tarafından toplanır veya toplattırılır. Toplatılan mallar
taşıdıkları risklere göre kısmen veya tamamen imha edilir veya
ettirilir.
Satışa sunulan bir seri malın, tüketicinin güvenliğini tehlikeye
sokan ayıp taşıması durumunda, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri
saklıdır.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin uğradıkları maddî ve manevî
zararlar nedeniyle dava açma hakları saklıdır.
4 üncü maddenin altıncı fıkrası hükümlerine tâbi bir seri ayıplı
malın satışa arz edilmesi durumunda bu madde hükümleri uygulanmaz.
Olduklarından Farklı Görünen Mallar
Madde 24/A-
(Ek: 6/3/2003-4822/32 md.) Gıda ürünü olmamalarına rağmen, sahip
oldukları şekil, koku, görünüm, ambalaj, etiket, hacim veya
boyutları nedeniyle olduklarından farklı görünen ve bu sebeple de
tüketiciler tarafından gıda ürünleriyle karıştırılarak tüketicilerin
sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan malların üretilmesi,
pazarlanması, ithalatı ve ihracatı yasaktır.
Mal piyasaya sürülmüşse, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri
uygulanır.
Olduğundan farklı görünen malı satın alan tüketicilerin uğradıkları
maddi ve manevi zararlar nedeniyle dava açma hakları saklıdır.
Ceza
Hükümleri
Madde 25-
(Değişik birinci: 6/3/2003-4822/33 md.) 6 ncı maddenin yedinci
fıkrası uyarınca, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara aykırılığı
tespit edilen her bir sözleşme için 50.000.000 lira para cezası
uygulanır.
4 üncü maddenin yedinci fıkrasında, 5 inci maddede, 6 ncı maddenin
altıncı fıkrasında, 6/A maddesinde, 6/B, 6/C maddeleri uyarınca
Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslarda, 7 nci maddenin beşinci
fıkrasında, 9 uncu maddede, 9/A maddesinde, 10 uncu maddede, 10/A
maddesinde, 10/B maddesinde, 11/A maddesinin ikinci ve dördüncü
fıkralarına, 12, 13, 14, 15 ve 27 nci maddelerde belirtilen
yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında 100.000.000 lira para
cezası uygulanır. 5
7
nci maddenin dördüncü ve altıncı fıkraları ile 8 inci maddede
belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında
250.000.000 lira para cezası uygulanır.
20 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca Bakanlıkça tespit ve ilân
olunan usul ve esaslara aykırılığa 500.000.000 lira para cezası
uygulanır. Aykırılık ülke düzeyinde yayın yapan radyo ve
televizyonlarca gerçekleştirilmişse cezanın on katı uygulanır.
18 inci maddeye aykırı hareket eden üretici-imalatçı ve ithalatçı
hakkında 1.000.000.000 lira para cezası, satıcı-sağlayıcı hakkında
ise bu cezanın beşte biri uygulanır.
-----------------------
5
21/2/2007 tarihli ve 5582 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle bu
fıkrada yer alan "10/A maddesinde," ibaresinden sonra gelmek üzere
"10/B maddesinde," ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
19 uncu maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında
2.000.000.000 lira para cezası uygulanır.
11 inci maddeye aykırı hareket edenler hakkında 5.000.000.000 lira
para cezası uygulanır. Aykırılık ülke düzeyinde yayım yapan süreli
yayın ile gerçekleşmişse cezanın yirmi katı uygulanır. Bakanlık,
ayrıca süreli yayın kuruluşundan kampanyanın ve kampanyaya ilişkin
her türlü reklam ve ilânın durdurulmasını ister. Bu isteğe rağmen
aykırılığın devamı halinde, reklam ve ilânın durdurma zorunluluğunun
doğduğu tarihten itibaren her sayı- gün için 100.000.000.000 lira
para cezası uygulanır. Bakanlık, kampanyanın ve kampanyaya ilişkin
her türlü reklam ve ilânın durdurulması talebi ile Tüketici
Mahkemesine başvurur.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya durdurma ve/veya düzeltme ve/veya 3.500.000.000
lira para cezası uygulanır. Reklam Kurulu, ihlalin niteliğine göre
bu cezaları birlikte veya ayrı ayrı verebilir. 16 ncı maddeye
aykırılık, ülke düzeyinde yayın yapan yazılı, sözlü, görsel ve sair
araçlar ile gerçekleşmiş ise, para cezası on katı olarak uygulanır.
7 nci maddenin yedinci ve sekizinci fıkralarına aykırı hareket
edenlere, kampanya konusu mal veya hizmetin fatura bedeli oranında
para cezası uygulanır. Kampanyayı düzenleyen, tüketici kampanyadan
ayrıldığında, para iadesinde bulunursa bu ceza uygulanmaz.
7 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere, 7 nci madde
hükümlerine uygun kampanya düzenlemeleri için bir hafta süre
tanınır. Bu sürenin bitiminde aykırılığın devam ettiğinin tespiti
halinde, bu hükme aykırı hareket edenlerle 24 ve 24/A maddelerinde
belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenlere 50.000.000.000
lira para cezası uygulanır.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, fiilin bir yıl
içerisinde tekrarı halinde iki misli olarak uygulanır. Para cezaları
her yıl başında 765 sayılı Türk Ceza Kanununun ek 2 nci madde
hükümleri uyarınca artırılır.
Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında diğer kanunlarda da para cezası
öngörülmüşse ağır olan ceza uygulanır.
Cezalarda Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
Madde 26 –
(Değişik: 6/3/2003-4822/34 md.) 25 inci maddenin bir, dört, yedi,
sekiz, dokuz ve onuncu fıkralarındaki cezalar Bakanlık tarafından,
diğer fıkralarındaki cezalar o yerin mülki amiri tarafından
uygulanır.
Bu Kanunda düzenlenen her türlü para cezası, idari niteliktedir. Bu
cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen
cezanın yerine getirilmesini durdurmaz ve zaruret görülmeyen
hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede
sonuçlandırılır. İtiraz üzerine idare mahkemesince verilen kararlar
kesindir.
25 inci maddeye göre verilen para cezaları, Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Bu Kanunda düzenlenen idari para cezalarının verilmesine ilişkin
cezai zamanaşımı süresi bir yıldır. Zamanaşımı süresi, bu Kanun
hükümlerine aykırı fiilin işlendiği tarihte başlar.
Sürekli veya tekrarlanan ihlaller sözkonusu ise süre, ihlalin sona
erdiği ya da en son tekrarlandığı günden itibaren başlar. Karar
aleyhine yargı yoluna başvurulmuş olması tahsil zamanaşımını keser.
Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci tarafından yedi gün içerisinde
ilgilinin mensup olduğu meslek kuruluşuna bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 27 –
Bu Kanunun uygulamasında, Bakanlık müfettişleri ve kontrolörleri ile
Bakanlıkça ve belediyelerce görevlendirilecek personel; fabrika,
mağaza, dükkan, ticarethane, depo, ambar gibi her türlü mal konulan
ve/veya satılan veya hizmet sunulan yerlerde denetleme, inceleme ve
araştırma yapmaya yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına giren hususlarda yetkili ve görevli kişi ve
kuruluşlara her türlü bilgi ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi
ve asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi zorunludur.
Laboratuvar
Madde 28-
(Değişik: 6/3/2003-4822/35 md.) Bakanlık ilaç, müstahzar, kozmetik
ve gıda maddeleri analizleri hariç olmak üzere, bu Kanunun
uygulanması için resmi ve özel kuruluşların kurulu bulunan
laboratuvarlarından yararlanabilir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin test ve
muayeneleri resmi veya özel kuruluş laboratuvarlarında
yaptırılabilir. Test ve muayene ücretleri 29 uncu maddedeki
ödenekten karşılanır. Test ve muayene sonuçlarının ilgili standarda
veya teknik düzenlemeye aykırı çıkması halinde buna ilişkin tüm
giderler üretici veya ithalatçı tarafından ödenir. Bu giderler, 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine
göre tahsil olunur. Tahsil olunan test ve muayene ücretleri 29 uncu
maddede düzenlenen esaslara göre bütçeye gelir kaydedilir.
Ödenek
Madde 29-
(Değişik: 14/7/2004-5217/7 md.) Reklam Kurulu, Tüketici Konseyi ve
tüketici sorunları hakem heyetlerinin faaliyetlerine ilişkin
masraflar, Bakanlığın tüketicinin korunması amacına yönelik
masrafları ve sair harcamalar ile en yüksek Devlet memuru aylığının
(ek gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek şartıyla usul ve esasları
Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sanayi ve Ticaret
Bakanlığınca tespit edilecek miktarlarda personele yapılacak ek
ödemeler Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
Personele (sözleşmeli personel dahil) yapılacak ek ödemelerde 657
sayılı Kanunun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu
ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti
yapılmaz.
6
Diğer Hükümler
Madde 30 –
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır.
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Madde 31 –
Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden
itibaren bir yıl içerisinde ilgili kamu kuruluşları, mesleki üst
kuruluşlar ve tüketici örgütlerinin görüşleri alınarak Bakanlıkça
çıkarılır. Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak mevzuat
çerçevesinde gerekli tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya
yetkilidir.
Kaldırılan Hükümler
Madde 32-
(Değişik: 6/3/2003-4822/37 md.) 3489 sayılı Pazarlıksız Satış
Mecburiyetine Dair Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde İmal
Edilen Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet ve Cihazların Tanıtmalık
ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun, 3003 sayılı Endüstriyel
Mamulatın Maliyet ve Satış Fiyatlarının Kontrolü ve Tespiti Hakkında
Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 –
Tüketici mahkemeleri kuruluncaya kadar bu mahkemelerde görülmesi
gereken davalara bakacak mahkemeleri, Hakimler ve Savcılar Yüksek
Kurulu belirler.
Yürürlük
Madde 33 –
Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girer.
--------------------
6
Bu fıkrada yer alan “ özel ödenekten” ibaresi,“ödenekten”
olarak;“bütçeye özel gelir” ibaresi,”bütçeye gelir”olarak,14/7/2004
tarihli ve 5217 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle 1/1/2005 tarihinden
geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Yürütme
Madde 34 –
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
23/2/1995 TARİHLİ VE 4077 SAYILI ANA KANUNA
İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER
1 –
6/3/2003 tarihli ve 4822 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:
Geçici Madde 1- Bu Kanunun yayımından önce borçlunun temerrüdü
nedeniyle ödenmeyerek icra takibi aşamasına gelen veya icra takibine
konu edilen kredi kartı borçları, temerrüt tarihindeki ana paraya,
yıllık yüzde elliyi geçmemek üzere gecikme faizi uygulanmak
suretiyle oniki eşit taksitte ödenir.
Kredi kartı borçları nedeniyle gerçekleştirilen her türlü takip,
yukarıda yer alan hükme göre ilk taksidin ödenmesiyle durur ve son
taksidin ödenmesiyle birlikte tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Bu madde hükümleri, tüketicinin kredi verene, Kanunun yayımı
tarihinden itibaren otuz gün içinde yazılı müracaat etmesi halinde
uygulanır.